AI

Artificial intelligence is a grave threat to humanity. It has the potential to destroy us.
Elon Musk

Ik heb een keer eerder over AI geschreven, en ik heb toen gezegd daar nog een keer nader op in te gaan. Bij deze.

Voor zover ik kan nagaan worden we bedreigd door drie grote uitvindingen: geld, atoomenergie (atoomsplitsing en kernfusie) en AI. Elke uitvinding is een middel dat goed en verkeerd gebruikt kan worden. Voor deze drie geldt echter dat ze zo gevaarlijk zijn dat ze tot onze ondergang kunnen leiden. Voor AI werk ik dat hier verder uit.

AI kent een viertal grote gevaren, die elk voor zich zich bedreigend zijn, maar zeker in combinatie.

Het giga energiegebruik van AI brengt de noodzakelijke energietransitie in gevaar. Misschien is dit nog de kleinste bedreiging, omdat er nieuwe energiechips worden uitgevonden die energiebesparend werken. We zullen zien.
Als AI veel gebruikt wordt zal dat leiden tot geestelijke luiheid. Volgens Robbert Dijkgraaf (bij Eva Jinek, 30/12/2025) zal dat leiden tot een achteruitgang van onze collectieve intelligentie, die we hard nodig zullen hebben om te overleven. Alles wat je niet gebuikt gaat achteruit.
Al je AI vragen stelt over beslissingen die je moet nemen geeft AI niet DE waarheid als antwoord, maar een waarheid die gekleurd is door het algoritme dat de eigenaar er in heeft gestopt, bijvoorbeeld via chatGPT. Dat is vaak niet herkenbaar. Dit kan leiden tot een beïnvloeding die, wanneer dit op grote schaal gebeurt, schadelijk is voor de samenleving.
Naarmate AI beter wordt zullen we de fouten die het altijd nog wel zal maken, niet meer herkennen. Het zal steeds meer op menselijke intelligentie gaan lijken, maar zal het nooit worden, omdat het nooit een geweten zal hebben. Kenmerkend voor het menselijke geweten is dat het geen starre moraliteit is (die AI zou kunnen nabootsen), maar zich flexibel aanpast aan elke situatie waarin een keuze zal moeten worden gemaakt. Dat zal AI nooit op die manier kunnen.
Het allerbelangrijkste gevaar lijkt me te zijn dat we onze verantwoordelijkheid voor onze beslissingen dreigen te delegeren aan een onpersoonlijk systeem.

Dan heb ik het nog niet gehad over nieuwe mogelijkheden van fraude met behulp van AI.*)

Conclusie: ik zal het nooit gebruiken, tenzij ik – zo mogelijk – absoluut zeker ben van de betrouwbaarheid van de bron, en er geen enkele andere mogelijkheid is om in de situatie tot een besluit te komen. Ik hoop dat jullie – mijn lezers – hetzelfde doen.

*) Zie National Cyber Security centrum an andere websites: https://www.ncsc.nl/artificial-intelligence/ai-kans-bedreiging

De uitdaging die Trump aan ons voorlegt.

1 reactie

Na een jaar Trump-II is er heel veel gepubliceerd over wat dat jaar heeft gebracht en heeft stuk gemaakt. Ik vond het artikel van Rutger van der Hoeven en Casper Homans in de Groene van 15 januari een van de informatiefste stukken. Zij beschrijven één jaar Trump aan de hand van zijn meest opvallende persoonseigenschappen, door hen de zeven hoofdzonden genoemd. Hier volgen ze :

woede, leidend tot wraakzucht.
hebzucht
gulzigheid, onder ander blijkend uit steeds meer land willen hebben, en door zijn ongeëvenaarde rijkdom- verwerving middels zijn ambt (in ons land zouden we dat corruptie noemen)
hoogmoed (‘ik ben Amerika’. ‘ Ik heb geen internationaal recht nodig – ik bepaal’)
afgunst
lust (eigen bevrediging als enig criterium voor actie)
luiheid (vrede willen bereiken zonder daar het harde voorwerk voor te willen doen)

Welke desastreuze gevolgen dat heeft kunt u nagaan in het genoemde artikel. (https://www.groene.nl/artikel/ik-ben-jullie-wraak). Het is niet zo dat zijn handelen aan ons zal voorbijgaan.

Zelf ben ik eens nagegaan aan welk psychische stoornissen Trump leidt, zoals blijkt uit al zijn Twitters en publieke optredens. Dat zijn er ook zeven:

psychopathie (gestoorde gewetensfunctie)
(kwaadaardig) narcisme, hoogmoed syndroom
megalomanie (grootheidswaan)
pathologisch liegen (pseudologia phantastica)
manische stoornis
dwangstoornis; obsessieve gedachten en handelingen (bijv.: decreten uitvaardigen, ca. 500 in het afgelopen jaar)
schizoïde paranoia: achterdocht, bang dat iedereen het op je gemunt heeft.

In het normale menselijk verkeer zou iedereen met een dergelijk patroon aan psychische stoornissen krankzinnig zijn verklaard. Dat dit bij hem niet gebeurt is omdat hij niet afwijkt van de overheersende politieke mainstream. Het zou me daarom ook niet verbazen als hij het voor elkaar krijgt dat de midterm verkiezingen in Amerika niet doorgaan. Het is ook een patroon dat veel dictatoren geheel of gedeeltelijk met hem gemeen hebben. Het leeft trouwens gedeeltelijk en in minder extreme vorm ook in velen van ons, want anders zouden we deze figuren niet kiezen.

Ik heb dit alles niet opgeschreven om Trump of zijn aanhangers zwart te maken – dat doen ze zelf wel – maar om ons meer bewust te maken van wat er in de wereld gaande is. Dat zal ons helpen ons eigen gedrag kritisch te beschouwen, en stelling te nemen in de maatschappij. Als we niets doen, dan zijn we medeplichtig aan wat er in de wereld gebeurt.

Alles of niets?

Geef een reactie

Here is a test to find whether your mission on earth is finished.
If you’re alive, it isn’t.
(Richard Bach, in Illusions, The adventures of a reluctant Messiah
uit: Messiah’s Handbook)

Als adolescent was ik best ambitieus. Ik was niet zozeer geïnteresseerd in maatschappelijke status of rijkdom, maar wilde geen middelmatig leven leiden. Zoals ik het eerder formuleerde: ik wilde een zekere voortreffelijkheid en kwaliteit in mijn leven brengen, zodat ik aan het eind zou kunnen zeggen: dit was het beste leven dat ik heb kunnen leven. Hoewel ik nog niet van plan ben dood te gaan, ben ik toch wel op een leeftijd gekomen waarop ik wat meer evaluerend kan terug kijken. En dus rijst de vraag: ben ik in mijn levensdoel geslaagd?

Als mensen de resultaten van hun activiteiten en projecten willen evalueren hebben ze vaak de neiging om zwart-wit te denken. Of ze zijn geslaagd, of ze hebben gefaald. Maar uiteraard ligt de waarheid meestal ergens in het midden. Ook projecten die niet helemaal geslaagd zijn, hebben toch vaak een waardevol effect gehad. Ikzelf heb die neiging tot zwart-wit denken in mijn leven sterk gehad, en dat sloeg terug op mijn zelf-beoordeling. Of ik was de meest voortreffelijke kerel die er bestond (dat heet arrogantie of hoogmoed) of ik had volledig gefaald. Ik ben intussen wel wat wijzer geworden (geloof ik), maar als het gaat om de bijdrage die ik in de wereld heb geleverd, kan ik nog steeds iets van die neiging bespeuren.

Als ik zo objectief mogelijk terugkijk op mijn leven, op mijn rol als vader of als professional, dan heb ik zowel gefaald als een aantal fraaie successen geboekt. Als ik naar mijn (klein)kinderen kijk, die nu allemaal een zeer bevredigend leven leiden, dan denk ik: ik heb het als vader toch niet zo slecht gedaan – al besef ik heel goed dat hun leven vooral een product is van hun eigen keuzes en inspanningen. Toch heb ik destijds, net als de meeste ouders, ook gedrag vertoond waar ik niet bepaald trots op ben. En wat betreft mijn bijdrage aan de wereld om me heen ben ik geneigd die te bagatelliseren, maar dat kan ook nog wel een effect zijn van mijn vroegere zwart-wit houding.

Als we over ons zelf oordelen in termen van alles-of-niets – ik was perfect of volstrekt betekenisloos – dan projecteren we dat ook om de wereld om ons heen. Er gebeuren in de wereld een aantal prachtige dingen: in de natuur, en in de samenleving. Er gebeuren ook verschrikkelijke dingen, maar mensen staan daar weer dapper tegen op. Daarom denk ik dat ongefundeerd pessimisme misplaatst is, maar ongefundeerd optimisme ook. Ik was vroeger nogal eens zeer somber over de toekomst, maar ben tegenwoordig wat realistischer. De toekomst kunnen we niet kennen, dus we weten niet hoe het zal gaan. Sinds de atoombommen op Hiroshima en Nagasaki zijn we ons als mensheid bewust geworden van ons vermogen onszelf te vernietigen. Daar zijn de bedreigingen van het verlies van de biodiversiteit en de opwarming van de aarde bij gekomen. Hoe we met deze bedreigingen zullen omgaan is onzeker.

Intussen is het tijd om voor onszelf na te gaan wat op dit moment onze missie op aarde is (zie citaat hierboven). Wat zal er op onze weg komen? (zie het zwevende veertje hiernaast, dat genomen is uit de film Forrest Gump, uit 1994, en dat het onvoorspelbare leven en lot symboliseert. Je weet nooit welke kansen het leven je biedt.)

Is God liefde? Is God Licht?

Geef een reactie

Love , Light and Law align your life with the divine order.
(Neville Goddard geciteerd door James Law.)

Al sinds de spiltijd¹) verlangen mystici naar een direct contact met God. Er zijn nogal wat mystici die getuigen van dat contact, maar dat wordt in het algemeen niet beschouwd als een bewijs dat er een persoonlijke God bestaat, want dat is esoterische kennis, die alleen waar is voor hen die dit direct hebben ervaren en zo interpreteren. Maar dat is geen directe kennis voor hun leerlingen en navolgers, ook al geloven die wat de mystyci zeggen. Het blijft voor hen kennis uit de tweede hand, geloof. Ook zij die een verlichting (hebben) ervaren, interpreteren hun ervaring soms als een direct contact met God. Evenzo geldt dat voor velen die een BDE (Bijna-Dood-Ervaring) hebben meegemaakt.²) Maar ook in die gevallen is het esoterische kennis; niet direct overdraagbaar.

Ik ben zelf niet verlicht, heb geen direct contact met God ervaren, en ook geen BDE meegemaakt. Ik geloof dan ook niet in een persoonlijke God al sluit ik het bestaan ervan niet uit. Waar ik wel in geloof is in een scheppende kracht die zich als persoon kan manifesteren (Jezus, Krishna), en in een transcendente wereld die zich in al de bovengenoemde ervaringen kan openbaren, en ook bij iedereen als een innerlijke gids. Ook kan die wereld zich manifesteren in liefde, licht en wetten.³) Ook denk ik dat BDE’s hebben aangetoond dat het bewustzijn non-lokaal is, en zich niet beperkt tot wat de hersenen produceren. Bovendien, zoals ik vorige week heb geschreven, is voor iedereen de ervaring van het mysterie dat aan het leven ten grondslag ligt toegankelijk.

Wat ik tevens geloof is dat liefde, licht, eenheid, en vrede in de transcendente wereld veel intenser en diepgaander worden beleefd dan hier op aarde. Het is dus begrijpelijk dat men daarin God meent te ontwaren. Maar ik gebruik dan liever het woord ‘goddelijk’, zoals Neville Goddard in bovenstaand citaat, dan het woord God, waaraan allerlei interpretaties en projecties kleven. Intussen kunnen we er naar streven de onvolmaakte liefde en het beperkte licht waar we het hier mee moeten doen, zoveel mogelijk helpen te ontwikkelen in de richting van de goddelijke liefde en het goddelijk licht; terwijl we onszelf niet veroordelen als we het volmaakte niet bereiken. Het is niet Alles-of-Niets; daarover de volgende keer.

¹) Een term van Karen Armstrong voor de periode tussen ca. 900 en 200 v.C.: De grote transformatie, het begin van onze religieuze tradities, 2005
²) Een bijzondere beschrijving van een BDE is die van Eben Alexander: Na dit leven, een neuro-chirurg over zijn reis na het hiernamaals, 2014
³) Daarover heb ik, in navolging van Caroline Myss, al uitvoerig geschreven in drie blogs in juli 2025 Caroline Myss gebruikt het woord God en goddelijk door elkaar.

Het leven heiligen?

Geef een reactie

Heiligheid beoefenen is jezelf-overstijgen: Hoe doen we dit?
(Marcus van Loopik)

Als we het mysterie van het leven in al zijn facetten tot ons laten doordringen dan zal vanzelf de verwondering en het ontzag voor dat ondoorgrondelijk proces in ons ontwaken. Daarom noemen we het leven heilig. Maar wat bedoelen we daarmee?

Van Loopik beschrijft heiligheid (kadosh) en heiliging in de Joodse traditie als apart stellen. Dat wil zeggen: we benoemen als heilig dat wat boven de alledaagse werkelijkheid is verheven. Dat begrip slaat dus op de heiige Ene, en de transcendente wereld.

Maar zo bedoel ik het niet. Heiligheid staat wel in relatie met de transcendente wereld maar komt hier en nu tot realiteit (dat zegt Van Loopik trouwens ook). We noemen een persoon heilig als die een direct contact heeft met het bovenwerkelijke niveau, en in deze wereld zichtbaar wordt door zijn/haar barmhartigheid of geneeskracht, soms ook door het manifesteren van wonderen of door uitzonderlijke (spirituele) moed. Fysieke objecten noemen we heilig als die schoonheid uitstralen: bloemen, bomen , kunst, gebouwen, enz. Steeds is de verbinding met de transcendente werkelijkheid voelbaar, en tegelijkertijd is het verschijnsel concreet waarneembaar.

Zo bezien is het leven als geheel inderdaad heilig te noemen. Waarom is het dan zinvol het alsnog te heiligen? Het is zinvol omdat het voor ons de weg opent naar het leven liefhebben. Een gevolg daarvan is dat we het (in al zijn facetten) willen beschermen. En ook dat we open staan voor de liefde van het leven voor ons (de warmte en energie van de zon, de schoonheid die ons ontroert, streling van een koele bries in de zomer, de aanhankelijkheid van ons huisdier, de liefde van onze partners en familie, de beschikbaarheid van ons voedsel, en zo kan ik doorgaan). Voorts bevordert het heiligen van het leven onze verbinding met de transcendente wereld en ons eenheidsbewustzijn..

We kunnen het leven heiligen door in eerbied het hoofd of de knieën te buigen, door het te verdedigen tegen dat wat het bedreigt, door dankbaar te zijn voor al zijn gaven, door het te zegenen, door het onze beste kwaliteiten ter beschikking te stellen, al dan niet samen met anderen, en door te herstellen wat in het leven beschadigd, verwond is. Heiligen is etymologisch verwant met helen, heel maken, genezen. Onderschat uw geneeskracht niet! We hebben het allemaal in ons (denk maar aan het genezen van onze wondjes of wonden). Ik wens u veel heil, zegen en voorspoed in het komende jaar!

Zoek de Boeddha (met een muts van sneeuw)

Een liefdevol 2026.

Geef een reactie

Want zo de liefde je kroont, zij kruist je ook. En al dient zij tot je groei, zij snoeit je evenzeer.
(Khalil Gibran)

De vorige blogs over morele moed en spirituele durf mondden uit in een oproep tot liefde. Liefde, zonder aanzien des persoons, waartoe zowel het Christendom, als het boeddhisme oproepen (en waarschijnlijk ook de andere grote spirituele systemen) leidt tot eenheidsbewustzijn: het weten dat we allemaal deel uitmaken van een groot onderling verbonden geheel. Het is dat bewustzijn waarin het lot van de wereld besloten ligt. Als niet een aanzienlijk deel van de mensen hiervan is doordrongen loopt het slecht met ons af.

Maar wat is liefde eigenlijk? Dat weten we diepweg allemaal wel, maar het is niet zo makkelijk te omschrijven. In die zin lijkt het op begrippen als ‘leven’, ‘kwaliteit’ en ‘schoonheid’. Ik wou er nu maar niet dieper op ingaan, want ik heb er al vaker over geschreven in mijn boeken en vorige blogs*)

Persoonlijk kan ik wel een aantal personen bedenken tot wie ik absoluut geen liefde voel. Maar de spirituele liefde waarover ik hier spreek dient iedereen in te sluiten. Hoe ontwikkel je die in jezelf? Daar zijn verschillende wegen voor. Ik noem er hier enkele.

De eerste is ontwikkelen van eerbied voor het leven. AL het leven. Dat is de waarde die Albert Schweitzer ons heeft aangedragen, nadat hijzelf door deze waarde overvallen werd toen hij met zijn bootje midden in een kudde nijlpaarden belandde. Als u geen kudde nijlpaarden bij de hand hebt, werkt het ook als u uw volle aandacht richt op een van de wonderen van de natuur: een dier, een bloem, een mensenziel, de sterrenhemel of wat dan ook. Van de eerbied en verwondering die dat oproept komt het gevoel van mysterie, en daaruit vloeit stilte voort. In die stilte kan u ook de liefde van het universum voor u ervaren en dan kan de universele liefde in uzelf opbloeien.

Een tweede weg is de liefdes-meditatie, metta bhawana. U stuurt achtereenvolgens liefdevolle gedachten, zoals waardering, vriendelijkheid, enz, naar uzelf, een geliefde ander, een neutraal persoon, een persoon tegenover wie u vijandig staat en naar iedereen. (zie: https://thebuddhistcentre.com/text/loving-kindness-meditation). Een goede meditatie voor oudejaarsavond of nieuwjaarsdag, onder het nuttigen van een oliebol, alleen of met anderen samen.

Een derde weg is het cultiveren van gedragingen waarin liefde verpakt zit: waardering, hartelijkheid, vriendelijkheid, mededogen en zo meer.

Ziehier enkele mogelijkheden om liefde zonder aanzien des persoons te ontwikkelen. Is dat geen bruikbaar voornemen vroor 2026? Ik wens u een liefdevol 2026 toe.

*) Boeken: Spiritueel leiderschap (pag. 121-123),Op weg naar jezelf. . . een pelgrimsreis in zeven etappes (pag. 85-88). Blogs: 21/8/2017, 3/7/2025, en meer.

We geven niet op.

Geef een reactie

Your darkness is as sacred as your light.
(Caroline Myss)
Wenn ich wüsste, dass morgen der jüngste Tag wäre, würde ich heute noch ein Apfelbäumchen pflanzen.
(toegeschreven aan Maarten Luther)

Ik heb het eerder gezegd: diepgaande spirituele ontwikkeling is niet mogelijk als ze niet uitmondt in handelen. Als u het vorige blog hebt gelezen en het boek van Samsom bent gaan lezen, hebt u de eerste handeling al verricht. Maar wat dan?

Wel de volgende stap is uw leefstijl aan te passen, waar u waarschijnlijk al mee bezig was. Vaak wordt gedacht dat dit weinig zin heeft, want wat u doet heeft wel een effect voor uw eigen voetafdruk, maar is natuurlijk maar een druppel op de gloeiende plaat. Dat is waar als we alleen naar uw voetafdruk kijken, maar onderschat niet wat u uitstraalt door uw gedrag. Het zal sommige mensen aan het denken zetten, anderen zullen er door geraakt worden – bewust of onbewust. De meeste effecten zult u niet waarnemen, maar intussen.

Het belangrijkste is dat u u uw comfortzone verlaat, en naar het gebied gaat van uw ‘growing edge’. In verband met het klimaat betekent het dat u uw mond open doet. Als u overtuigd bent door de analyse van Samsom, of een soortgelijke analyse, laat u dat horen, te pas en te onpas. Figuurlijk gesproken: schreeuw het van de daken. Daarbij is het van belang dat u zowel de nadruk legt op de ernst, het gevaar van de situatie, als op de termijn waarbinnen we nog wat kunnen redden. Daarbij is het wat mij betreft van belang dat u niet vervalt in optimisme of pessimisme. Kies voor realisme. We verkeren in groot gevaar, maar we kunnen de toekomst niet kennen. We weten niet echt hoe het gaat aflopen. Het kan rampzalig zijn, maar het kan ook nog meevallen. Bij realisme hoort dus ook altijd hoop. Overigens pleit ik er niet voor dat u altijd uw opinie van de daken schreeuwt – er is voor alles een optimaal moment en een tijd, maar ik denk ook dat we die momenten moeten creëeren.

En de volgende stap is dat u organisaties die het goede willen voor het klimaat ondersteunt. Dat kan financieel, door lid te worden of door daadwerkelijke actie binnen die organisatie, of naar buiten toe vanuit die organisatie: demonstreren, protesteren, verzet. En bij politieke organisaties: door uw stem uit te brengen. Behalve nuttig kan dat ook heel leuk zijn en bemoedigend: u staat er niet alleen voor.

Maar het belangrijkste is dat u liefde gaat ontwikkelen: voor uzelf, naar anderen toe, en naar de wereld als geheel. Maar als je die liefde nu even niet voelt, wat dan? Daarover volgende week. U kunt er al vast over mediteren en over praten onder de kerstboom. De zonnewende is nu geweest, dus het licht komt sowieso al terug.

Erratum vorige blog: 1945 moet natuurlijk zijn: 2045)

Groene Super Macht.

Geef een reactie

Europa kan 450 miljoen Europeanen en daarna de rest van de wereld op sleep touw nemen. . . .
Het is denkbaar dat we genoeg politieke en maatschappelijke moed verzamelen om de laatste etappe naar een duurzame toekomst af te leggen. . . . Als ware kinderen van Moeder Aarde *)
(Diederik Samsom)

Hoewel de vorige drie blogs nogal confronterend waren ziet het er niet naar uit dat dit geleid heeft tot minder lezers. Naar schatting zijn dat er ongeveer 3000 (ik kan het niet precies vaststellen, omdat de statistiek geen onderscheid maakt tussen spam en serieuze hits). Als u de drie vorige blogs hebt gelezen is het tijd eens even de balans op te maken.

Misschien bent u net u nog net niet begonnen met het ontwikkelen van uw morele moed en spirituele durf, of u bent daar vanuit uw historie al een heel eind mee gevorderd. Hoe dan ook, het is nu tijd voor actie. Het eerste wat ik u dingend aanraad te doen is het boek van Diederik Samsom (Groene Super Macht, 2025) te lezen. Ik verwijs wel vaker naar literatuur, maar zelden op deze manier: sterke aanbeveling. Ik doe dat omdat het een mooi overzicht geeft van het klimaat- en biodiversiteits-probleem waarin we zijn verzeild, maar ook nog enig uitzicht biedt op wat we kunnen doen. Het valt me op dat zowel de meeste burgers als de politici en leidinggevenden uit het bedrijfsleven het probleem totaal onderschatten of grotendeels negeren; soms uit gemakzucht, eigenbelang of streven naar winst, maar vaak uit (onderdrukte?) angst. De ernst van wat ons te wachten staat alsmede de termijn waarop dat gaat gebeuren wordt niet onderkend, laat staan benoemd. Het boek van Samsom vormt daarvoor een goed tegenwicht.

Drie punten uit het boek van Samsom wil ik hier apart benadrukken. Het eerste punt betreft dat hij stelt dat technologische ontwikkelingen ons zullen helpen om een klimaatramp te voorkomen, maar op zichzelf niet voldoende zijn. Er moet ook een radicale sociale-economische verandering plaats vinden. Het gedrag van mensen moet veranderen, maar dat zal alleen maar gebeuren als de transitie die moet plaats vinden rechtvaardig is; als daarbij rekening wordt gehouden met de enorme veranderingen waar de burgers doorheen moeten gaan. Economische krimp is niet nodig, maar een groene groei kan alleen maar plaats vinden onder die voorwaarde.

Het tweede punt is dat er eigenlijk een veel makkelijker weg is te begaan om de ramp te voorkomen dan we nu begaan. Die weg betekent een omslag in het gedrag van zeer veel burgers. Versobering hoeft niet, maar een radicale verandering in levensstijl is wel nodig. De uitgewerkte plannen daarvoor liggen in een la van de Europese commissie (LIFE), maar de confessionele fractie (EVP) in Europa heeft weten te voorkomen dat dit plan zelfs maar in stemming kon worden gebracht. (Terzijde: het feit dat Bontebal zich nu heeft bekeerd tot samenwerking met Ja 21, een partij die klimaatverandering volledig negeert, bewijst weer dat als puntje bij paaltje komt de confessionelen altijd de rechterzijde kiezen als ze de keuze hebben)

Het derde punt. In het algemeen is de informatie die Samsom geeft erg betrouwbaar, maar op het gebied van kernenergie vergist hij zich toch. Hij stelt dat hij uiteindelijk ervan overtuigd is dat kernenergie een rol kan en moet spelen bij de energie-transitie. Dat is onjuist. Veel wetenschappers zijn van mening dat we zonder kernenergie kunnen, en ook moeten. Het is niet veilig genoeg, het duurt te lang voordat het beschikbaar komt (in 2045 als alles meezit, dus juist na de kritieke periode waarin we de transitie moeten maken), het is te duur, het afvalprobleem is niet opgelost, en we worden te afhankelijk van landen die het uranium moeten leveren.

Nu heb ik zo lang uitgeweid over het boek van Samsom, dat ik aan wat we zelf kunnen doen niet ben toegekomen. Daarover dus volgende week.

*)Thea Beckman, Kinderen van Moeder Aarde (jeugdboek)

Je moet maar durven

Geef een reactie

Klimaatverandering is een grote oplichterij zodat veel mensen veel geld kunnen verdienen.
(Donald Trump)

Als u het eens bent met bovenstaand citaat zijn deze blogs niet voor u bedoeld. Maar als u de vorige blogs gelezen hebt en daardoor bezorgd bent geworden als u dat niet al was, dan ga ik gewoon door. Ik heb gezegd dat er onder andere spirituele durf nodig is. Waarom durf, of zelfs lef? Dat werk ik in dit blog verder uit.

Als eerste stap voor de ontwikkeling van het spiritueel bewustzijn dat voor de wereld nodig is dient u u uw geest volkomen leeg te maken. Voor sommige mensen lukt dat alleen met meditatie, vipassana, de weg naar stilte of leegte. Voor andere mensen volstaat het voor zover mogelijk ALLES los te laten wat zich in uw geest bevindt. Alles waaraan of aan wie u gehecht bent, alle meningen, waarnemingen, opinies, normen, waarheden, dingen die u meent te weten of die u zijn aangeleerd. Loslaten is iets anders dan onderdrukken, of in de prullenbak gooien – dat kan trouwens niet eens. Maar het betekent wel: alle zekerheden relativeren, en uw bewustzijnsinhouden ter zijde leggen. Dit proces kan dagen, weken, maanden of jaren duren. Het vraagt een grote discipline, er regelmatig op reflecteren of studeren, en het vraagt durf. Want voor veel mensen is het loslaten van alle zekerheden bedreigend.

Als u op deze wijze beland bent in ‘de wolk van niet weten’ dan kan het zijn dat u benaderd wordt door uw innerlijke gids. (Ter zijde: die gids dient zich soms ook wel spontaan aan.) Die kan aanwijzingen geven over beslissingen die u moet nemen, of dingen die u moet doen of juist laten. Die aanwijzingen kunnen u wel eens helemaal niet uitkomen, of zelfs bedreigend overkomen (bijvoorbeeld: het opgeven van een baan of uw huis of een relatie). Ze niettemin opvolgen vereist in dat geval opnieuw durf. Het is overigens wel belangrijk te onderscheiden tussen de intuïtie van de innerlijke gids, en impulsen vanuit uw eigen verleden. In het eerste geval loont het eigenlijk altijd de aanwijzingen op te volgen – in het tweede geval is dat geen zekerheid. Daarom is het belangrijk tussen impulsen en intuïtie te onderscheiden. Daarvoor is uw gevoel leidend; echte intuïtie gaat altijd gepaard met een gevoel van innerlijke autoriteit.

Als u zover gekomen bent in uw geestelijke en spirituele ontwikkeling zult u zich anders gaan manifesteren in de wereld. Dat vraagt opnieuw durf, want behalve instemming en waardering zult u weerstand oproepen. Want mensen hechten aan hun comfort zone (hun wereld zoals ze die gecreëerd hebben en waarin ze risico hebben uitgesloten), en door u dreigen ze daar buiten te geraken (het gebied van de growing edge). Vele mystici in het verleden hebben die weerstand ervaren. U zult niet meteen gekruisigd worden of op de brandstapel belanden, maar u kunt wel in conflict komen. Volgende week ga ik daar dieper op in.

Zen-meditatie landschap. Rustgevende en spirituele natuurlijke omgeving. Steenbalans. — Een Zen tuin

Morele moed en spirituele durf*).

Geef een reactie

There is a crack in everything – that’s how the light gets in
Leonard Cohen – Anthem**)

Vorige week schreef ik over het einde van deze tijd. Hoe kunnen we voorkomen dat dit uitloopt op een catastrofe? Hoe kunnen we bevorderen en dat dit einde het begin is van een nieuwe kans? Daarover zei ik vorige week dat daarvoor morele moed en spirituele durf nodig is.

In ons allemaal leeft de kiem van morele moed. Hoe kunnen we die kiem tot wasdom laten komen? Die weg begint met zelfreflectie. Met name is het van belang dat we naast onze zelf-waardering ook onze destructieve en kwaadaardige neigingen onder ogen zien. Laten we maar eens terug kijken op ons leven en zien hoe, soms op subtiele wijze, deze neigingen in ons dagelijks gedrag een rol spelen. Als we zodoende, na een grondige inspectie en zelf-analyse, daar enig zicht op hebben gekregen, dienen we onszelf daar niet mee om de oren te slaan, maar dit te zien als een schaduw in onszelf, die we voorlopig eens even terzijde moeten stellen.
Daarna dienen we de blik naar buiten te richten, en met name op de pijn in de wereld die bestaat naast de schoonheid. Die pijn kunnen we zien op individueel niveau, bij onze naasten, familie, vrienden en collega’s (ziekte, verlies, verdriet, depressie), maar ook in de wereld als geheel. We hoeven alleen maar te denken aan Gaza, Israel, Oekraïne, Rusland, Soedan, Syrië, Georgië en zo meer, en de situaties aldaar tot ons door te laten dringen. Dat kunnen noch moeten we niet de hele dag doen, maar er regelmatig een moment bij stil staan tot we de pijn zelf voelen is niet verkeerd. Zo ontwikkelen we compassie: mede-lijden.
Als we door zelf-reflectie en deze momenten van bezinning tot een dieper bewustzijn zijn gekomen dan zal vanzelf de moed ontwaken. Dan zullen we die tot uiting laten komen in wat de Boeddha het juiste spreken, het juiste handelen en het juiste werken noemt: stappen van het achtvoudig pad. Dan zullen we ons niet laten weerhouden door tegenkrachten. En dragen zodoende bij aan een betere wereld. Alle beetjes helpen.

Dark night of the soul – er zijn altijd lichtpuntjes

Als u door deze exercities af en toe de moed verliest – merk op hoe moed eigenlijk twee betekenissen heeft – dan is het goed u te richten op schoonheid in kunst of natuur. Ikzelf heb veel gehad aan muziek: Schubert: Nocturne (opus 148), Arvo Pärt: Spiegel im Spiegel, Morningsside van Neil Diamond (allemaal op youtube te vinden). En realiseer je dat in alles een barst zit – dat is hoe het licht kan binnendringen.
Volgende week ga ik in op spirituele durf.

*) Titel ontleend aan het boek met deze titel met door van Bas van den Berg vertaalde essays van Abraham Joshua Heschel (Volzin, 2025)

**) https://www.youtube.com/watch?v=c8-BT6y_wYg